Wybór odpowiedniego oleju ma znaczenie nie tylko dla smaku potraw, ale również dla wartości odżywczej codziennej diety. Na sklepowych półkach dostępne są zarówno oleje tłoczone na zimno, jak i rafinowane. Choć oba rodzaje powstają z tych samych surowców (nasion lub owoców roślin oleistych) różnią się sposobem produkcji, właściwościami, przeznaczeniem oraz zawartością cennych składników odżywczych.
Wiele osób może zastanawiać się, czy olej tłoczony na zimno rzeczywiście jest zdrowszy od rafinowego oraz który z nich lepiej sprawdzi się w kuchni. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ oba produkty mają swoje zalety i zastosowania. Warto jednak poznać różnice między nimi, aby świadomie wybierać olej dopasowany do sposobu przygotowywania posiłków.
Olej tłoczony na zimno powstaje w procesie mechanicznego wyciskania oleju z nasion lub owoców bez stosowania wysokiej temperatury i agresywnych metod chemicznych. W praktyce oznacza to, że podczas produkcji temperatura nie przekracza zwykle około 40°C, dzięki czemu zachowana zostaje znaczna część naturalnych składników obecnych w surowcu.
Tłoczenie na zimno pozwala uzyskać produkt bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe, naturalne tokoferole (witaminę E), fitosterole, polifenole oraz inne związki o właściwościach antyoksydacyjnych. Olej zachowuje charakterystyczny aromat, smak i barwę właściwą dla rośliny, z której został wyprodukowany.
Po wytłoczeniu olej jest najczęściej jedynie filtrowany lub pozostawiany do naturalnej sedymentacji. Nie przechodzi intensywnej obróbki technologicznej, dlatego jego skład pozostaje bardzo zbliżony do naturalnego.
Olej rafinowany również powstaje z nasion lub owoców roślin oleistych, jednak po wytłoczeniu przechodzi szereg procesów oczyszczania. Rafinacja ma na celu usunięcie substancji wpływających na smak, zapach, barwę oraz trwałość produktu.
Proces ten obejmuje między innymi odśluzowanie, odkwaszenie, wybielanie oraz dezodoryzację prowadzoną z wykorzystaniem wysokiej temperatury. Dzięki temu olej staje się klarowny, ma neutralny smak i zapach, a także znacznie dłuższy okres przydatności do spożycia.
Niestety podczas rafinacji dochodzi również do częściowej utraty naturalnych składników bioaktywnych. Zmniejsza się zawartość witaminy E, polifenoli oraz niektórych innych związków odpowiadających za właściwości przeciwutleniające.
Największa różnica dotyczy sposobu produkcji. Oleje tłoczone na zimno poddawane są minimalnej obróbce technologicznej, natomiast oleje rafinowane przechodzą wieloetapowy proces oczyszczania.
Różnice widoczne są w smaku i aromacie. Oleje nierafinowane mają wyrazisty, naturalny smak charakterystyczny dla użytego surowca. Olej lniany zachowuje delikatną orzechową nutę, olej z czarnuszki wyróżnia się intensywnym, lekko korzennym aromatem, natomiast olej rzepakowy tłoczony na zimno ma łagodny, nasienny smak. Oleje rafinowane pozostają niemal całkowicie neutralne, dlatego nie wpływają znacząco na smak potraw.
Istotne są również różnice dotyczące wartości odżywcze. Oleje tłoczone zawierają więcej naturalnych przeciwutleniaczy oraz substancji biologicznie czynnych, które mogą wspierać organizm w ochronie przed stresem oksydacyjnym. Zachowują także wysoką zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych, choć należy pamiętać, że zarówno oleje tłoczone na zimno, jak i rafinowane nadal są źródłem tłuszczu i dostarczają podobną ilość energii.
Oleje tłoczone na zimno są bardziej wrażliwe na światło, tlen i wysoką temperaturę, dlatego wymagają przechowywania w chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce lub ciemnej spiżarni. Po otwarciu powinny zostać zużyte stosunkowo szybko. Oleje rafinowane są znacznie bardziej odporne na czynniki zewnętrzne i dłużej zachowują swoje właściwości.
Pod względem zawartości naturalnych składników odżywczych przewagę mają oleje tłoczone na zimno. Mniejszy stopień przetworzenia sprawia, że zachowują więcej witaminy E, fitosteroli oraz związków o działaniu przeciwutleniającym. To właśnie dlatego często są polecane jako element zdrowej, zbilansowanej diety.
Nie oznacza to jednak, że oleje rafinowane są produktami niezdrowymi. Nadal dostarczają organizmowi cennych kwasów tłuszczowych, a w wielu zastosowaniach kulinarnych okazują się praktyczniejszym wyborem. Kluczowe jest dopasowanie rodzaju oleju do sposobu jego wykorzystania.
Możliwość smażenia na oleju tłoczonym zależy przede wszystkim od jego rodzaju oraz odporności na wysoką temperaturę. Większość takich olejów najlepiej spożywać na zimno, aby zachować ich naturalne właściwości i cenne składniki odżywcze. Niektóre z nich mogą być wykorzystywane do delikatnej obróbki cieplnej, natomiast do intensywnego smażenia lepiej wybierać oleje o większej stabilności termicznej.
Więcej informacji na temat zastosowania poszczególnych olejów przeczytasz w naszym poprzednim wpisie – https://urbaneksklep.pl/czy-na-oleju-tloczonym-na-zimno-mozna-smazyc/
Naturalne oleje nierafinowane doskonale sprawdzają się wszędzie tam, gdzie nie są poddawane wysokiej temperaturze. Można dodawać je do:
Dzięki wyrazistemu smakowi często pełnią rolę naturalnej przyprawy, nadając potrawom głębię i charakter.
Oleje rafinowane najlepiej sprawdzają się podczas przygotowywania potraw wymagających wysokiej temperatury. Są dobrym wyborem do smażenia, pieczenia oraz duszenia, zwłaszcza wtedy, gdy zależy Ci na neutralnym smaku i większej stabilności podczas obróbki cieplnej. Ich zaletą jest również dłuższa trwałość oraz mniejsza podatność na utlenianie w czasie przechowywania.
Dobry olej tłoczony powinien być produkowany metodą mechaniczną, bez rafinacji oraz bez dodatku konserwantów. Warto zwrócić uwagę na kilka elementów:
Naturalny osad na dnie butelki nie świadczy o złej jakości produktu. W wielu przypadkach jest zjawiskiem całkowicie naturalnym i wynika z niewielkiego stopnia przetworzenia oleju.
Olej tłoczony na zimno i olej rafinowany to dwa produkty o odmiennych właściwościach oraz zastosowaniu. Oleje nierafinowane wyróżniają się wysoką zawartością naturalnych składników bioaktywnych, intensywnym smakiem i aromatem, dlatego najlepiej spożywać je na zimno jako element codziennej diety. Oleje rafinowane są bardziej odporne na działanie wysokiej temperatury i lepiej sprawdzają się podczas smażenia czy pieczenia.
Cieszymy się z Twojego zainteresowania, ale wróć tutaj, gdy będziesz miał już 18 lat. Pamiętaj, że odpowiedzialność jest zawsze w modzie i nigdy nie jest za wcześnie, aby zacząć ją praktykować.
